|
کابل فردا آفتابی
قندهار فردا ابر پراکنده
هرات فردا آفتابی
مزارشريف فردا نا معلوم
غزنی فردا ابر پراکنده
جلال آباد فردا احتمال بارندگی
باميان فردا احتمال بارندگی
زرنج فردا آفتابی
ميمنه فردا احتمال بارندگی
مهمترین برنامه ها
تازه ها:
کليد گروپ
خشکسالی های مزمن و معضلهء آب در افغانستان
تهيه شده توسط خالد مجروحچهارشنبه 28 جدي 1390 ساعت 10:21
از دومین برفباری فصل زمستان امسال هموطنان ما با وجود مشکلات عدیده معیشتی و اقتصادی استقبال کردند و شکر خدا را بجا آوردند. در صورت ریزش برف و باران های بعدی فصل جاری، خطر بروز یک خشکسالی توآم با فاجعهءبشری و محیط زیستی دیگرتا حدی گرفته خواهد شد.
بر علاوه مصائب سیاسی، اقتصادی و اجتماعی، افغانستان با یک معضل عمیق خشکسالی مزمن و عدم مدیریت ملی آب سردچار است. تقریبآ هر سال از تآثیرات منفی خشکسالی در حاصلات زراعتی و مالداری، وضعیت صحت و کم آبی یا بی آبی کشور سخن بمیان می آید ؛ آمار ضد و نقیض از سوی مراجع افغانی و سازمان های جهانی در زمینه ارائه می گردد ؛ مقداری غله و مواد خوراکی از کشورهای همسایه اکثر با کمک مالی جامعهء بین المللی خریداری می شود و اما کُنه معضل هر بار تا سال بعد پا برجا می ماند. جر وبحث های واقعآ مثمر درباره مبارزه با آن، که منتج به یک راهبرد ملی مستمر گردد یا اصلآ وجود ندارد یا در قالب الفاظ و چند برنامهء مقطعی و کلیشه یی محصور می ماند. بدینسان سالیان متوالی با اغماض یا در صورت فشار عینی باعماکردهای سطحی و کوتاه بینانهء مجریان حکومت بهدر گذشت. بدترازهمه اینکه با مرور زمان این مشکل حیاتی بحرانی تر و فاجعه بار می گردد.
اگر به تحول دورانی ولی نا منظم فصلهای برودت و برف در منطقه و بخصوص افغانستان از حد اقل چهار دهه بدینسو دقت شود، برمی آید که کشور ما در یک دام طویل و مهلک خشکسالی گیر مانده است. با گذشت یک یا دو زمستان سرد و نسبتآ پُربرف، متعاقبا مشاهده می شود که یک یا چندین زمستان پی در پی خشک و کم برف سپری شده است. بصورت کُل روند ریزش برف و برودت هوا در طول زمان قوس نزولی پیموده است. در نتیجهء کم آبی و خشکسالی های متواتر با عواقب بد و گوناگون آن در جامعه و ماحول زندگی، این پدیده به یک تکلیف حیاتی و مزمن کشور مبدل گردیده است.
این تغییر منفی وضع جوی عوامل مختلف دارد. نخست با تولید بی حد و حصر گازهای مضر گُلخانه یی بشر در فضا، جو محافظوی کرهء زمین بسرعت رو به تخریب است. تعداد زیادی موجودات روی زمین به انقراض یا به نابودی مواجه اند. بالا رفتن نسبی درجه حرارت روی زمین، منجر به آب شدن سریعتر یخچال های کوهی و عظیم قطب شمال و جنوب شده است. بدینگونه در بعضی نقاط زمین سطح ابحار بالا می رود ؛ در نقاط دیگر گردبادهای مدحش غیر مترقبه بوقوع می پیوندد و در ساحات دیگر یا خشکسالی مرگبار مستولی می شود یا باران های شدید غیر موسمی سیلابهای مهیب را جاری می سازد. تـغییر اقلیمی جهانی طبعآ تآثیرات منفی خودرا در اوضاع جوی افغانستان دارد. ثانیآ در داخل کشور، قطع جنگلات طبیعی و دیگراشجار، استعمال انواع بمها و ابزار جنگی، تراکم نفوس توآم با ازدیاد مصارف محروقاتی، افزایش وسایط نقلیه اکثرآ کهنه و ماشین آلات تولیدی یا استهلاکی و سهل انگاری هموطنان و مقامات ذیصلاح در حفظ نظافت محیط زیست، عوامل دیگر تغییر نادرست وضع اقلیمی را تشکیل می دهد.
معکوس سخنان فوق الذکر با ید گفت که افغانستان با داشتن سرچشمه ها و دریاهای خروشان هنوز از منابع آبی سرشار بر خورداراست. ولی از این آبها یا استفاده بدوی و اندک می شود یا در بعضی موارد اسراف و استفاده نادرست صورت می پذیرد و یا بکلی ضایع می شود. نظر به محاسبات رسمی و میزان سنجی ها، افغانستان سالانه دارای 75 تا 80 میلیارد متر مکعب آب است. اما تنها از %25 تا %30 این آب در داخل کشور استفاده می شود. %75 آن بدون استفاده و رایگان به کشورهای همسایه بخصوص پاکستان و ایران سرازیر می شود. اما این کشورها بر عکس ما خوب می دانند که از این آب فراوان چگونه به نفع خود استفاده کنند و حتا قناعت هم ندارند و از ما بیشتر می طلبند !
بایدیستی طی ده سال گذشته در ایجاد صدها و هزاران بند آبگردان کوچک و متوسط و ده ها بند بزرگ آبهای ذخیره یی در نقاط ستراتیژیک جغرافیایی و فلاحتی کشور کار جدی و مثمر می شد. بدین ترتیب لااقل زمینهای بایر و مزروع با عمران کانالهای فرعی منظمآ سیراب می شد و از جانب دیگر با غرس پلانیزه شده اشجار مختلف النوع در حومهء این نقاط آبی و مرطوب، زمینه تغییر تدریجی مثبت اقلیم، اول ساحوی بعدآ منطقوی و بالاخره فرا منطقوی و ولایتی را مساعد می ساخت.
مردم شجاع، زحمتکش و رنجدیده کشور در سالیان اخیر بیشتر و خوبتر از گذشته متوجه حفظ محیط زیستی و تغییر وضع اقلیم شده اند. تآکید جدی باید کرد که در زمینه بهبودی و پاکی هوا و استفاده سالم و علمی از آب کشور باید کارهای بنیادی و پیگیر به سطح ملی صورت گیرد.
