|
کابل فردا آفتابی
قندهار فردا آفتابی
هرات فردا آفتابی
مزارشريف فردا آفتابی
غزنی فردا احتمال بارندگی
جلال آباد فردا ابر پراکنده
باميان فردا آفتابی
زرنج فردا آفتابی
ميمنه فردا آفتابی
مهمترین برنامه ها
کليد گروپ
آیخانم؛ گنج بر باد رفته!
تهيه شده توسط سنت الله تیمورپنجشنبه 02 سرطان 1390 ساعت 08:48
آی خانم ازمکان های باستانی درشمال افغانستان به شمار می رود. این مکان در ولسوالی دشت قلعه ولایت تخار(در نوار مرزی تاجکستان) موقعیت دارد. در دو طرف این مکان باستانی، دریای آمو و کوکچه قرار دارد.
این مکان، دارای تاریخ طولانی است؛ یعنی از دوران حکومت یونانیها باقی مانده است و در این مکان آثارگرانبهای تاریخی نیز وجود داشته و به گفته ساکنان محل هنوزهم وجود دارد.
آی خانم، نام خانمی است که در آن وقت در این محل زندگی میکرد و بعد از مدتی که تا هنوز معلوم نشده این مکان با خاک و ریگ پوشانده شده و این شهر زیبا به تپه ای مبد ل گردید.
به گفته ساکنان محل در این مکان آثار گرانبهای از قبیل مجسمه، پتنوس، جک حتی لعل و یاقوت وغیره وجود داشت، اشخاص زور مند و پر قدرت که همین اکنون هم در دولت صاحب چوکی و مقام اند، آثار آن را ربوده و به خارج انتقال داده اند و برای شان زندگی شاهانه ساخته اند.
اسدالله یکتن از ساکنان دشت قلعه به این باور است که در قاچاق و حفرغیرقانونی این آثار( که آی خانم را به یک خرابه مبدل نموده است) اشخاص زورمند متهم اند. وی میگوید این افراد آثار این محل را به درخانه های شخصی شان نگهداری میکنند.
نقیب الله باشنده دیگراین محل میگوید:" پس ازقاچاق و حفرشدن این مکان باستانی دولت پوسته امنیتی را ایجاد نموده که مسئولیت پهره داری این محل را به دوش دارد." به گفته وی هم اکنون نیز آثاری در این محل وجود دارد.
در همین حال، باشندگان محل، نقش دولت را در نگهداری آثار تاریخی ضعیف می دانند.
هرچند، اکنون آی خانم به یک منطقه مخروبه مبدل گشته و آثار گران بهای آن به یغما رفته است، حکومت هم توجه جدی برای حفظ و بازگرداندن آثار قاچاق شده نمی کند. سابقه تاریخی برخی از آثار آی خانم به دو تا سه هزار سال قبل بر می گردد.
نقیب الله باشنده قشلاق آی خانم است. او چنین میگوید:" در جنگ های اخیر و زمان طالبان قومندان ها و زور مندان آثار تاریخی تپه آی خانم را ( که از زمان اسکندر مقدونی باقی مانده بود)غارت کردند. شاید تعداد کمی مانده باشد و شاید هم آثار آن آنقدر زیاد است که خلاص نشده باشد. دولت فعلاً امنیت آن را می گیرد ولی شاید شماری از کاوشگران به صورت غیر قانونی از طرف شب دست به حفریات بزنند."
در همین حال، عاقبت الله ادیب یار؛ رییس اطلاعات و فرهنگ ولایت تخار از تلاشهای بیشتر در خصوص جمع آوری آثار سخن گفته اظهار داشت که بعضی از این آثار هنوز هم در خانههای شخصی مردم نگهداری می شود. ادیب یار از دستگیری یک تن در این خصوص خبر داده می افزاید: در زمان ناآرامی ها و در دوران بی نظمی ها حکومت ثابت و مرکزی وجود نداشت کشور به صورت ملوک الطوایفی اداره می شد، هرکس در هرجا هرچه دلش می خواست انجام می داد، در منطقه آی خانم نیز قومندانان و زورگویان دست به کاوش و قاچاق آثار باستانی زدند، میراث های فرهنگی کشور را خودسرانه تصاحب نمودند در خانه های شان نگهداری و یا هم فروختند. در تخار هم چنین شد، تحقیقات ادامه دارد، دولت کوشش میکند در حفظ و جمع آوری آثار دزدی شده کارهایی را انجام دهد، منتظر آمدن هیئت باستانشاسی از کابل هستیم که در باره این آثار تحقیق نمایند تا بدین وسیله بتوانیم به قیمت و ارزش واقعی این آثار پی ببریم.
با وجود اینکه پول های هنگفتی برای حفظ و جمع آوری آثار تاریخی به مصرف رسیده است، ولی نتایج کمتری به دست آمده است. این آثار نه تنها توسط اشخاص زورگو و زورمند ربوده شده، بلکه مکان های تاریخی و دیوارهایی که از گذشته های دور در این ساحه وجود داشت نیز توسط زورمندان تخریب شده است.
