|
کابل فردا آفتابی
قندهار فردا آفتابی
هرات فردا آفتابی
مزارشريف فردا آفتابی
غزنی فردا احتمال بارندگی
جلال آباد فردا ابر پراکنده
باميان فردا آفتابی
زرنج فردا آفتابی
ميمنه فردا آفتابی
مهمترین برنامه ها
کليد گروپ
جنگ سخت و صلح دشوار
تهيه شده توسط محمدرضا گلکوهیشنبه 24 جدي 1390 ساعت 10:25
یک دهه از جنگ مبارزه با تروریزم می گذرد. علی رغم پیروزیها در این زمینه؛ اما تا هنوز افغانستان شاهد جنگ و خشونتهای مستمر است.
با این حال، پرسش اصلی این است که آیا آغاز روند مذاکره از منظر جدید با مخالفان مسلح دولت و طالبان، پیمودن مسیر صلح را آسانترخواهد ساخت یا میدان جنگ را وسیعتر و خونین تر؟
به باور کارشناسان، پیشبینی و تصور هردو فرضیه امکان پذیر است؛ زیرا راه گفتگو، موافقان و مخالفانی خود را دارد که هر کدام از آنان، می توانند آفرینندهی مشکل یا آورندهء صلح در این مسیر باشند.
میراحمد سیرت؛ استاد پوهنتون کابل بر این باور است که " مذاکره با مخالفان مسلح دولت و ایجاد دفتر رسمی برای طالبان در قطر، دو زاویهی عمده دارد؛ شکست و پیروزی، که هرکدام نیز در بسترهای خاص و عوامل مختص خویش جا داشته و حامیان ویژه دارند."
این استاد پوهنتون با ابراز خوشبینی نسبت به رویکرد دولت و طالبان نسبت به این پروسه؛ این حمایتها را عامل موفقیت این روند میداند. درعین حال، وی هرگونه مشکل آفرینی از سوی پاکستان را مانعی فراروی این روند دانسته و تحریکهای انجام شده از سوی کشورهای همسایه را عامل جنگ سخت و مستمر میپندارد.
همزمان با آغاز مذاکره و جدی شدن افتتاح دفتر رسمی برای طالبان در قطر، حملههای متوالی انتحاری از سوی طالبان در قندهار، ننگرهار و بادغیس، این پیام جدی را به کابل رساند که هرچند صلح؛ آخرین خواسته ی آنان است ولی جنگ را هنوز هم یگانه راه رسیدن به آن می دانند.
تعدادی از مردم با استناد به این حملهها، این آتش آفرینی طالبان را کار پاکستان دانسته و دور ماندن اسلام آباد از روند مذاکرات صلح را باعث ایجاد چنین خون ریزی هایی میدانند.
خیرالله؛ لباس فروش در شهر کابل می گوید: "هرگاه پاکستان از وضعیت جاری در افغانستان ناراض بوده و خشنودی او حاصل نگردد، دیده شده که موجی از خشونتهای سازمان یافته و مکرر در کشور راه افتاده و با راه اندازی حملههای کشنده، فضای ترس و ارعاب میان مردم ایجاد شده است."
به باور این شهروند کابل، حملههای انتحاری در روزهایی که روند مذاکره جدیتر میشود، حرکت مذبوحانه پاکستان برای اخلال بیشتر روند صلح است.
با این وجود، تعدادی از کارشناسان درحالی جدی شدن روند مذاکره را مایهء خوشبینی می دانند که در صدد تحکیم جایگاه مردمی در گفتوگوهای صلح می باشند.
سید محمدعلی رضوانی؛ مدیرمسئول هفته نامه اقتدار ملی و کارشناس مسایل سیاسی اظهار میدارد: "بدون شك افغانستان نيازمند فوري، دايمي و هميشگي به صلح است؛ اما آنچه در اين ميان مهم میباشد پاسخ به این پرسشهاست كه اولا برقراري امنيت و مصالحه با گروههاي مخالف مسلح كشور به چه قيمتي تمام خواهد شد؟ و دوم اینکه در زمينه مصالحه با طالبان، حلقهی مفقودي به نام مردم چه جایگاهی دارد؟"
وی براین باور است که"تا كنون زمينه سازيهاي مذاكره به گونهء بوده كه حكومت و جامعه جهاني اين جاده را يكطرفه رفتهاند. بيرون آوردن نامهای رهبران طالبان از فهرست سياه ملل متحد، مذاكرههای پنهاني، دادن مصئونيت امنيتي در صورت آمدن طالبان به داخل افغانستان، بررسي آزادي زندانيان طالب از گوانتانامو و بالاخره باز كردن يك دفتر سياسي براي آنها در قطر و مشروعيت بخش سياسي، امتيازهایي هستند كه بدون هيچ قول و تعهد رسمي گروههاي مخالف مسلح دولت به آنها داده شده است. اينها در حالي انجام ميشوند كه طالبان و حزب اسلامي به صراحت اعلام كردهاند كه حكومت را داراي صلاحيت مذاكره نميدانند. از این رو، در تمام اعلاميههاي رسمي گروههاي مخالف مسلح دولت افغانستان هيچ جايي براي دولت در روند مذاكره وجود ندارد. در نتيجه دولت افغانستان برعكس طالبان هر روز مشروعيت خود را از دست داده و منزوي ميگردد و سبب موفقيت راهبردی مشروعيتزدايي طالبان از دولت افغانستان ميگردد."
با این وصف، اعتقاد این آگاه امور سیاسی این است که "يك بار ديگر حقوق اساسي و انساني مردم، وجهالمصالحه روند مذاكره با گروههاي مخالف دولت افغانستان قرار ميگيرد."
به باور رضوانی، آزادي بيان، حق شهروندي، انتخابات، حق تشكيل احزاب سياسي و دهها مقولهی سياسي و اجتماعي ارزشهايي هستند كه اميد مردم به زندگي را افزايش داده و در واقع به آن معنا ميبخشد. اگر اين حقوق به هر دليلي قرباني تعاملهای سياسي و بده و بستانهاي قدرت شود، فاجعه تاسف بار در زمينه تامين حقوق انساني شهروندان افغانستان اتفاق خواهد افتاد و اين گمانه كه كشور ما مقولههاي مدرن و مدني را برنميتابد و فاقد ظرفيت پذيرش آنهاست به شدت افزايش مييابد."
کارشناسان با تأکید برجایگاه مردم و حفظ حقوق آنان تصریح می کنند که مصالحه و مذاكره با طالبان بايد به گونه ای باشد كه مردم در محوريت آن قرار داشته باشند. ورنه اين مصالحه جز فرار از وضع كنوني و گذاشتن افغانستان در يك شرايط گنگ و مبهم معناي ديگري ندارد.
بعضی از چهرههای دولتی و نهادهای سیاسی دیگر نیز با انتقاد از روند موجود خواهان مراجعه به مردم شده و سهم مردمی را در گفتوگوهای صلح مهم و سازنده می دانند.
والى بلخ، بامذاکرات امريکا و طالبان مخالفت کرده، ميگويد که هيچ کسى و يا کشورى حق ندارد که در مورد صلح با طالبان، بدون مشورت با مردم افغانستان تصميم بگيرد.
عطا محمد نور؛ والى بلخ در این خصوص اظهار داشت: "من نميخواهم در مورد موافقت و تصميم رييس جمهور حرف بزنم و از جانبى هم اين توافق ميان امريکا و طالبان است، ولى نظر شخصى من اين است که اگر طالبان جنگ کردند، کشتار نمودند و يا ناقضان حقوق بشرهستند، طرف مقابل آن ملت افغانستان قرار دارد."
وى که يکى از قومندان هاى سابق جهادى مربوط جمعيت اسلامى بوده، علاوه کرد که هيچ کس و يا کشورى، حق و صلاحيت آن را ندارد که در مورد صلح با طالبان، بدون مشوره بامردم افغانستان تصميم بگيرد.
نور تاکيد نمود: "مردم، قربانى و تکاليف زياد را متقبل شده اند و حق دارند که در اين مورد تصميم بگيرند؛ اما هيچ کس ديگر نمي تواند در اين زمينه داورى نمايد و يا تصميم گيرنده باشد."
والى بلخ گفت که امريکا و يا هرکشور ديگرى که در اين زمينه تصميم ميگيرد، پاليسى و استراتيژى خودشان است و اگر منظور، آوردن صلح در افغانستان باشد، جداً بايد با مردم مشوره صورت بگيرد.
به باور وى، اگر با مردم مشورت نشود، صلح دايمى و بنيادى، صلحى که ديگرهيچ فرزند افغان کشته نشود و ديگر خونی در کشور جارى نشود، در افغانستان تامين نخواهد شد؛ مردم طرفدار صلحى هستند که به قيمت جان و مال شان تمام نشود.
موصوف با اشاره به لويه جرگه عنعنوى گفت که همه شاهد تدوير لويه جرگهء عنعنوى بودند، که در آنجا مردم نظريات شان را باشرايط ارائه کردند، در مورد مذاکره با طالبان نيز نظر مردم شرط است.
والى بلخ گفت: "باهرکسی که مذاکره و يا صلح مي شود، بايد دستاوردهاى ده سال اخير که به بهاى خون مردم و کمک و حمايت جامعۀ جهانى به دست آمده است، به باد مسخره گرفته نشود و از آن حمايت شود."
عطا محمد نور در مورد صلح دولت با حزب اسلامى به رهبرى گلبدين حکمتيار گفت: وى به اين عقيده است هرطرفى که صادقانه از قانون اساسى حمايت کند و سلاح خود را برزمين بگذارد و در يک جامعهء قانونمند، قانون را بپذيرد و يک زندگى عادى داشته باشد و در بازى هاى انتخاباتى و فضاى باز و مصون، منحيث يک شهروند سهيم باشد، هيچ کسى صلح با آن را رد نميکند.
با این وجود، کارشناسان با تأکید برجایگاه مردم و حفظ حقوق آنان در پیامد مذاکره و مصالحه، عدم تحقق این خواستهها و حقوق را موانع عمده فراروی موفقیت پروسهء صلح میدانند.
این نگرانی ها تنها در داخل افغانستان ختم نمی شود بلکه نهادهای بین المللی مدافع حقوق بشر نیز همواره ابراز نگرانی کرده اند تا مبادا حقوق بشر و آزادی های شهروندان افغانستان در این مذاکرات نادیده انگاشته شود.
کیت آلن رییس سازمان عفو بین المللی در پیامی اعلام داشته است، مذاکرات با طالبان جهت ختم جنگ در افغانستان نباید چشم پوشی هایی را از حقوق بشر در بر داشته باشد.
به گفته این عضو سازمان عفو بین المل، اول آن عده رهبران طالبان که دست شان به خون مردم افغانستان آغشته است، نباید عفو گردیده و معافیت حاصل نمایند.
به باور کیت آلن، در هر نوع مذاکره با طالبان باید، نقاط واضح و آشکار در مورد حقوق زنان، دختران، اقلیت های مذهبی و قومی موجود باشد. دوم اینکه حقوق این گروه ها نباید تحت شعاع یک صلح نا معلوم قرار بگیرند. سوم، به طالبان نباید اجازه داده شود از فعالیت گروه های حقوق بشری، خبرنگاران، مدافعان حقوق زنان و کارمندان خیریه بین المللی، جلوگیری کنند.
این درحالیست که همین اکنون نیز وضعیت حقوق بشر در افغانستان چندان مطلوب نیست. محدودیت آزادی بیان و وجود فساد اداری در افغانستان زندگی شهروندان کشور را ناخوشایند ساخته است.
به این ترتیب، توجه به هرکدام از موانع داخلی در سطح خواستههای مردمی و تقاضاهای کشورهای همجوار میتواند کمکی به روند صلح به شمار آمده و دورداشتن این نکات از چشم انداز مذاکره، تهدیدی فراروی پیروزی دراین عرصه به حساب می آید.
