|
کابل فردا آفتابی
قندهار فردا آفتابی
هرات فردا آفتابی
مزارشريف فردا آفتابی
غزنی فردا احتمال بارندگی
جلال آباد فردا ابر پراکنده
باميان فردا آفتابی
زرنج فردا آفتابی
ميمنه فردا آفتابی
مهمترین برنامه ها
کليد گروپ
مشكل دوامدار در رسیدگی به حوادث طبیعی
تهيه شده توسط سهیلا ”وداع خموش“يكشنبه 16 دلو 1390 ساعت 10:13
افغانستان كشوری است كوهستانی كه زمستان های سختی دارد و همه ساله بارش برف و باران، حوادث ناگوار طبیعی را برای مردم به بار می آورد.
با آن كه در زمستان هر روز و هر لحظه بیم وقوع حادثه ای می رود، با آن هم مقامات مسئول از جمله كمیته حالات اضطرار و ادارات مرتبط، بارها در رسیدگی به حالات اضطرار كوتاهی كرده و به موقع نتوانستهاند به آسیب دیدگان كمك كنند.
علت های فراوانی برای این نارسایی ها وجود دارد كه عمده ترین آن را می توان در نبود پلان های از قبل طراحی شده برای پیشبینی و جلوگیری از تلفات و خسارات در حالات اضطرار، نبود ذخایر مواد ضروری، نارسایی شركت های قرار دادی پاكاری سرك ها در ولایات حادثه خیز كوهستانی و... اشاره كرد.
عمق فاجعه
با وجود تجربهِ تلخ سال های قبل و كشته و زخمی شدن مردم از این رویدادها، امسال نیز حوادث ناگوار طبیعی باعث ضرر و زیان های فراوان شده و عده ای زیادی را به كام مرگ كشانده و بی خانمان ساخته است.
گزارش ها حاكی از آن است كه آسیبدیدگان حوادث طبیعی، دار و ندارشان را از دست داده اند، اما دولت و ارگانهای مسئول تا كنون به مشكلات آنان رسیدگی نكرده است.
این در حالیست كه مسئولان در بدخشان، رقم تلفات ناشی از برف كوچ در این ولایت را 46 تن اعلام كرده اند كه 69 تن دیگر به شدت زخم برداشته اند و همچنان خسارات هنگفت مالی نیز به بار آمده است.
به گفتهِ مقامات تا كنون اجساد در زیر برف باقی مانده و هیچ گونه كمكی از كابل نیز برای آنان نرسیده است.
درهمین حال، والی این ولایت همچنین از قحطی شدید در 13 ولسوالی بدخشان خبر داده و هشدار می دهد كه اگر كمك های فوری به این مناطق نرسد، مردم با خطرات جدی روبرو خواهند شد.
عبدالمعروف راسخ سخنگوی والی بدخشان می گوید:"در 8 ولسوالی 46 كشته و 65 نفر زخمی و همچنین 44 منزل تخریب شده و مواشی نیز از بین رفته است و در آخرین مورد می توان به كشته و زخمی شدن 10 تن كه برای امتحان كانكور به مركز می رفتند، اشاره نمود."
او می افزاید كه این ولایت از آغاز تابستان پیشنهادهای كمك را برای كمیته حالات اضطرار ارائه كرده بود، ولی این كمیته هیچ گونه توجهی به آن نكرده است. این تنها ولایت بدخشان نیست كه با مشكلات روبرو است، بلكه مسئولان ولایت زابل نیز، خبرداده اند كه ریزش برف سنگین در این ولایت اكثر راه های مواصلاتی را مسدود و به مردم آسیب رسانده است.
آنان می گویند، ادارهِ ولایتی، تنها امكانات فراهم نمودن مواد خوراكی برای 120 خانواده را در حالات اضطرار دارد.
مسئولان ولایت زابل هشدار می دهند كه اگر برف باری ها ادامه یابد، مردم این ولایت با مشكلات های زیادی روبرو خواهند شد.
از سوی دیگر چندی قبل ولایت نورستان نیز با بندش راه ها مواجه شده بود و مسئولان این ولایت گفته بودند كه باشندگان ولسوالی های این ولایت، به كمبود مواد غذایی دچار شده اند و از طرف كمیته حالت اضطرار تا كنون هیچ كمكی به آنها صورت نگرفته است.
ولایات غور، غزنی، دایكندی و بامیان نیز با مشكلات بندش راه ها و عدم كمك رسانی مواجه اند.
انجنیر محمد اسلم سیاس معاون اداره ملی مبارزه با ضد حـــــــوادث كشور می گوید:" این اداره قبل از فرا رسیدن فصل زمستان، برنامه زمستانی را تكمیل نموده و بعد از نظریات كمتیه ملی حالات اضطرار و تائید آن كمیته برنامه را تطبیق كرده است. مواد غذایی وغیر غذایی برای 14 ولایت انتقال و توزیع شده و مقداری هم در گدام ها ذخیره شده است. در 20 ولایت 60 هزار متریك تن گندم در نظر گرفته شده و در آینده ای نزدیك انتقال آن شروع خواهد شد.
این در حالیست كه آقای راسخ سخنگوی ولایت بدخشان این گفته ها را رد كرده و می گوید:" هرچند ارگان های مسئول وعده كمك داده اند، اما تا كنون این وعده ها تحقق نیافته است. با آنكه تا حال چندین بار كمیته ملی مبارزه با حوادث از موجودیت ذخایر مواد در حالات اضطرار سخن گفته اند، اما هیچ گونه ذخیره گاهی در هیچ منطقه یی از ولایت بدخشان وجود ."
بندش راه ها علل تاخیر در كمك رسانی
یكی از عوامل به موقع نرسیدن كمك ها به مناطق آسیب دیده در حالات اضطرار، بندش راه های مواصلاتی است.
ولید اكبر سروری سخنگوی سره میاشت می گوید:" بزرگترین مشكل ما در قسمت كمك رسانی، مسدود بودن راه های مواصلاتی است، هرچند از طریق هوا این كمك ها تاحدی رسانده شده، اما با باز شدن راه ها زمینی می توان كمك های زیادی به مناطق آسیب پذیر انتقال داد."
به گفته آقای سروری، راه های بسیاری از ولسوالی ها در بدخشان مسدود اند و ما نمی توانیم كمك های عاجل خود را به این مناطق برسانیم، هرگاه در باز گشایی راه ها اقدام جدی صورت نگیرد، وضعیت بدتر شده و مردم با كمبود مواد غذایی روبرو خواهند شد.
موصوف می افزاید: "ما طی دوماه گذشته كمك های زیادی را به مناطق جنوبی و شمالی كشور كه از حوادث طبیعی چون ریزش برف، سرازیر شدن برف كوچ، سیلاب ها و خشكسالی ها، انجام داده ایم.
این درحالیست كه انجنیر محمد عارف رئیس عمــــــومی حفظ و مراقبت سرك هـــــــای وزارت فواید عامه، از پـــــــــلان های قبل از زمستان برای پاكاری سرك ها سخن گفته و می افزاید كه آنان امسال با هیچ گونه تعلل در كار ها مواجه نشده اند.
او می گوید:" در مجموع 260 منطقه برفگیر در كشور وجود دارد كه مسئولیت پاك كاری تعدادی از آنها را به سكتور خصوصی سپرده ایم. وزارت فواید عامه 1621 كیلومتر سرك را مراقبت می كند و 4970 كیلومتر را در فصل زمستان به سكتور خصوصی واگذار شده كه با قیمت مجموعی 104.5 ملیون افغانی با سكتور خصوصی قرارداد شده است. "
او از فعالیت های این وزارت در تابستان سال روان در شاهراه سالنگ سخن گفته ادامه می دهد:" شاهراه سالنگ با سیستم مخابره، تهویه تونل،اسفالت سرك و وسایل محافظتی مجهز شده كه باعث شد تا در فصل سرما، شاهراه سالنگ به روی ترافیك مسدود نگردد. همچنان 13 اتاق برای 8500 مسافر و سه كلنیك مجهز در این شاهراه آماده شده است. به همین ترتیب 7 اتاق دیگر در سروبی، ارغندی، اونی، ماهیپر، شیبر و ... ایجاد كردیم كه مجهز با مواد غذایی و وسایل تهویه است. "
به گفته رئیس عمومی حفظ و مراقبت سرك ها، پاك كاری برف در ولسوالی های یفتل، راغستان، ارغندجواه، شغنان، یاوان و كوهستان در بهار صـورت می گیرد كه در حدود دو ملیون سیصد و هفتاد و شش هزار افغانی طی قراردادی برای این كار به شركت های خصوصی سپرده شده است. به همین ترتیب ولسوالی های وردوج، خاش، اشكاشم، یفتل، ارخنج خواه، دریم و شهر بزرگ تحت مراقبت این وزارت قرار دارند و به سكتور خصوصی به ارزش سه ملیون نه صد و پنجاه و سه هزار و نود افغانی قرارداد شده كه در فصل زمستان پاكاری این مناطق صورت گرفته وفعلاً باز هستند.
آقای محمد عارف همچنان می افزاید كه در سال 1390 یك ملیارد و دوصد و پنجاه ملیون افغانی به خاطر حفظ و مراقبت سرك ها تخصیص داریم كه دوصد و پنجاه ملیون افغانی آن به سالنگ ها و متباقی در دیگر ولایات در نظر گرفته شده كه از بودجه عادی تمویل می شود، اما بودجه موجود در حال صفر شدن است.
تخطی كمپنی ها
یكی از مشكلات عمده عدم پاكاری به موقع سرك ها و جاده ها توسط كمپنی های قراردادی بیان شده است.
خان آقا، یكی از باشندگان ولسوالی اشكاشم ولایت بدخشان می گوید:" من تا كنون هیچ كمپنی را ندیده ام كه به موقع كار كرده باشد، چون خود مردم سرك های خود را از وجود برف پاك می كنند. این شركت ها زمانی به منطقه می رسند كه مردم كار شان را انجام داده اند."
چندی قبل كوتل پلفی در بغلان برای سه روز مسدود ماند كه كمپنی قراردادی به تنهایی عمل كرده نتوانست و از مردم ، شورای ولایتی و شورای مردمی برای این كار كمك گرفت.
این درحالیست كه رئیس حفظ و مراقبت سرك های وزارت فواید عامـــــــه می گوید كه آنان از كاركرد كمپنی های خصوصی راضی اند و تاحال در سراسر افغانستان با 47 كمپنی قرارداد صورت گرفته كه اگر احیاناً شركت ها تخطی كنند و دستورهای این وزارت و مسئولان ولایت ها را به وقت و زمانش عمل نكنند، با آنان فسخ قرار داد صورت می گیرد.
درهمین حال، انجنیر محمد ناصر تیموری مسئول اجرائیوی راه سازی روستایی وزارت انكشاف دهات می گوید:" وزارت انكشاف دهات در پروژه های ملی خود یك بخش را به نام حفظ و مراقبت عاجل سرك های دهاتی كه شامل بازنگهداشتن آنها در حالات اضطرار می باشد، در نظرگرفته و فعالیت های آنان در مناطق برفگیر، كوتل ها و مناطقی كه پاك كردنش از توان مردم بیرون باشد، انجام می شود. "
نبود ذخیره گاه ها و كمبود مواد
هرچند اداره مبارزه با حوادث طبیعی بارها از موجودیت ذخیره گاه ها سخن گفته ، اما برخی از مسئولان ولایات این گفته ها را رد می كنند.
سلطان محمد اورنگ وكیل سابق پارلمان و كارشناس می گوید:"اصلاً چیزی به نام ذخیره گاه برای حالات اضطرار در هیچ جای ولایت بدخشان وجود ندارد، رسیدگی به مردم ولسوالی های آسیب پذیر در این ولایت صورت نگرفته وهمین اكنون اكثراً ولسوالی های ســـــرحدی در این ولایت مسدود شده اند."
به باور او عواملی كه كمیته مبارزه با حوادث می گوید، واقعیت نداشته و حتی در سطح كمیته حالات اضطرار نیز پلان از قبل طراحی شده در چنین حالاتی وجود ندارد.
اورنگ در قسمت عملكرد كمپنی های خصوصی كه مسئولیت پاك كردن برف را از مناطق برفگیر دارند می گوید:"هیچ گاهی در چنین حالات كمپنی ها در مناطق برفگیر دیده نمی شوند، در ولسوالی های اشكاشم و تگاب هیچ كمپنی دیده نشده كه راه ها را باز كنند، از آغاز تا كنون راه ها همان طور بسته هستند. فقط مردم حشر كرده و راه هایشان را باز می كنند."
درهمین حال در ولایت بامیان نیز سخن از نبود ذخیره گاه ها و كمبود مواد غذایی می رود.
واحدی بهشتی عضو شورای محلی مردم ولایت بامیان می گوید:" شركت های خصوصی كه برای پاكاری سرك ها قرارداد شده اند تا حال هیچ گونه صداقتی از خود نشان نداده اند. راه ها مسدود می ماند و فواید عامه مجبور می شود در نیمه زمستان با آنان فسخ قرار داد كند كه این كار مشكل مردم را دوچند می سازد. برعكس عملكرد انكشاف دهات مبنی بر قرارداد با شورای محلی و شورای مردمی در چنین حالات مشكلات را تاحدی حل كرده است."
وی با اشاره به نبود ذخیره گاه در بامیان می گوید: " فقط یك مقدار موادی كه به عنوان كمك حالات اضطرار در این ولایت در نظر گرفته شده، نسبت به نفوس و وضعیت جوی در فصل زمستان ناچیز بوده و هرلحظه امكان خطر حادثهِ را می توان متصور بود."
او دو عامل را در كندی كار دخیل می داند: اول امكانات اندك و دوم ظرفیت كاری كم.
توزیع بی موقع كمكها
به موقع نرسیدن مواد مورد نیاز به آسیب دیدگان از دیگر مشكلاتی است كه همه ساله باعث سر وصداهای زیاد می شود.
مسئولان هلال احمر افغانی علت این مشكل را فشارهای موجود و دخالت برخی از مقامهای دولتی، والیها، ولسوالها و ... دانسته می گوید:"برخی فشارهای وجود دارد كه مواد ذخیره شده در ذخایر، قبل از وقوع حادثه به مردم فقیر توزیع می شود و در بسیاری از ولایات مواد در ذخایر تا زمان وقوع حادثه باقی نمی ماند. مواد ذخیره شده به فرمایش و یا امر مسئولان دولتی به مردمی كه مستحق نیستند، پیش از وقت توزیع می شود."
عدم گزارش دهی والیها
با وجود تمام این بی برنامه گی ها و عدم پیش بینی و كمك رسانی موثر حوادث از سوی اداره مبارزه با حوادث طبیعی؛ این اداره می گوید كه مسوِلان ادارههای محلی پیش از بروز حادثه دست به توزیع مواد ذخیره شده می زنند و به این اداره نیز گزارش نمی دهند.
سیاس، معاون اداره مبارزه با حوادث، در مورد نظارت این اداره بر ذخایر كمكهای اضطراری می گوید:" در همه ولایتها كمیتههای مبارزه با حوادث ایجاد شده كه در راس آن والیها قرار دارند. هر والی وظیفه دارد كه این كمیته را در ولسوالیها فعال كند و در صورتی كه مواد به ذخایر ولایات انتقال یافته و تشریح هم شده كه در كدام موارد باید استفاده گردد؛ در این صورت مسئولیت به آنان برمی گردد نه به ما، اما مشكل این جاست كه سیستم گزارشدهی درست از سوی والیها وجود ندارد."
از سوی دیگر آقای سیاس می افزاید كه این اداره به حالات اضطرار بودجه مشخص ندارد و یك مقدار امكانات كود اضطراری بودجه را به خاطر حالات مختلف نگهداری می كند.
در همین حال، حبیب الله رفیع كارشناس مسائل می گوید:" علت اساسی این نابسامانی ها تشكیل كمیته حالات اضطرار به شكل نادرست است. این كمیته به اساس احساس ملی، كمك رسانی و... تشكیل نیافته، بلكه در آن اشخاص مغرض، متعصب و منطقه پرست قرار دارد. آنان كمك ها را به مناطق خاصی كه خود شان می خواهند، می فرستند. بارها واقعاتی رخ داده در بدخشان، بادغیس، غور و... كه باید مواد كمكی فرستاده می شد كه نشد. "
او می گوید:"تا زمانی كه پلان مشخص وجود نداشته باشد و كمیته كمك های عاجل به اشخاص خیرخواه، كاركن و غمخوار سپرده نشود، نمی توان به این مشكل پایان داد."
به باور آقای رفیع، گرچه اداره مبارزه با حوادث بودجه مشخص ندارند، اما در طول سال كمك های زیادی سرازیر می شوند كه باید آن را مطابق پلان درست به مصرف برسانند تا شاهد چنین حالات بدی نباشیم."
این درحالیست كه بارها ناهماهنگی ارگانهای مربوطه در سازماندهی كمك رسانی به مناطق آسیب دیده، مشكلات فراوانی را به وجود آورده است و كمك رسانی را با مشكل روبرو كرده و هنوز هیچ ارگانی در این رابطه به مردم پاسخگو نبوده است و هرسال این مشكلات تكرار می گردد.
